Pert Araç Nedir? Ağır Hasar, Tam Hasar ve Kaskonun Ödediği Tutar

Pert araç, kaza veya başka bir olay sonrası onarımı ekonomik ya da teknik olarak mümkün görülmeyen ve sigorta kayıtlarına ağır hasarlı ya da tam hasarlı olarak işlenen araçtır. SEDDK kurallarına göre onarım bedeli araç değerinin yüzde 60'ını aşarsa araç ağır hasarlı, değerini aşar ve onarılamazsa tam hasarlı sayılır.

Günlük dilde "pert" tek kelimeyle söylense de sigortacılıkta iki ayrı durum vardır ve ikisinin sonuçları farklıdır. Kaskonun genel işleyişini kasko sigortası rehberimizde anlattık. Bu yazıda eksperin pert kararını nasıl verdiğini, kaskonun ne ödediğini, hasar kaydının satışa etkisini, eksper raporuna itirazı ve pert araç alırken dikkat edilmesi gerekenleri ele alıyoruz.

Ağır hasarlı araç ile tam hasarlı araç arasındaki fark nedir?

Ağır hasarlı araç onarılabilir ama onarım bedeli çok yüksektir; tam hasarlı araç ise onarım kabul etmez hale gelmiştir. Ayrımı, SEDDK'nın 1 Temmuz 2025'te yürürlüğe giren tam hasar ve ağır hasar tespitine ilişkin genelgesi yapar.

Genelgenin ekindeki kritik parça listesinde şasi kolları, gövde orta direği, elektrikli araçlarda batarya ve ana yüksek gerilim hattı, hava yastıkları ve yolcu güvenlik sistemleri ile ana elektrik ve elektronik sistem gibi parçalar yer alıyor. Bu parçalarda hasar, onarım bedeli düşük kalsa bile ağır hasar kaydına yol açabilir.

Pert kararını kim, nasıl verir?

Pert kararını, levhaya kayıtlı bir sigorta eksperi aracı inceleyerek verir; sigorta şirketi veya sigortalı bu kararı tek başına belirleyemez. Eksper, onarım maliyetini aracın olay tarihindeki değeriyle karşılaştırır ve kritik parçaların durumunu inceler.

Karar süreci genel olarak şöyle işler:

1. Hasar ihbar edilir ve sigorta şirketi eksper atar.
2. Eksper aracı inceler, onarım için gereken parça ve işçilik tutarını hesaplar.
3. Aracın olay tarihindeki değeri belirlenir; kaskoda bu genellikle TSB kasko değer listesine dayanır.
4. Onarım bedeli bu değerin yüzde 60'ını aşıyor ya da kritik parçalarda hasar varsa araç ağır hasarlı, onarım bedeli değeri aşıyor ve araç onarılamıyorsa tam hasarlı kabul edilir.
5. Eksper, plaka, şasi ve motor numarası, hasar tutarı, rayiç değer ve hasar kararını rapordan sonra 5 iş günü içinde Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne (SBM) bildirir.

Özel amaçlı araçlar, Türkiye'de nadir bulunan araçlar ile klasik ve antika araçlarda eksper bu yüzdelere bağlı kalmadan değerlendirme yapabilir.

Pert olan araca kasko ne öder?

Kasko, pert olan araç için aracın hasar tarihindeki rayiç değerini öder; bu tutardan poliçedeki muafiyet ve varsa sovtaj, yani hurdanın değeri düşülür. Poliçeye yazılan bedel değil, olay günündeki piyasa değeri esas alınır.

Rayiç değerin nasıl belirlendiğini, liste değeriyle gerçek piyasa değeri arasındaki farkı ve tazminat teklifini düşük bulursanız toplayacağınız belgeleri kasko değer listesi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Pert kararında tazminatın ödenmesi için belge şartı da vardır. Ağır hasarlı araçta "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi, tam hasarlı araçta ise hurdaya ayrıldığını gösteren tescil belgesi sigorta şirketine sunulmadan ödeme yapılmaz. Sigorta şirketi bu belgelerin gecikmeden alınmasını sağlamakla yükümlüdür.

Karşı taraf kusurluysa pert aracın bedelini kim öder?

Karşı taraf kusurluysa pert aracın bedeli, kusurlu aracın zorunlu trafik sigortasından onun kusur oranında istenir; ödeme 2026'da otomobiller için araç başı 400.000 TL'lik maddi zarar teminatıyla sınırlıdır (SEDDK, RG 27.12.2025 sayı 33120). Aracınızın değeri bu limiti aşıyorsa fark, karşı tarafın İMM poliçesinden ya da doğrudan kusurlu sürücü ve işletenden istenir.

Kaskonuz varsa en hızlı yol çoğu zaman tazminatı kaskonuzdan almak ve kasko şirketinizin karşı tarafa rücu etmesidir. 1 Temmuz 2026'dan itibaren trafik sigortası Genel Şartları da eksper raporuyla ağır hasarlı olduğu belirlenen araçlarda "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesini ödeme şartı olarak arıyor. Hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için değer kaybı ise trafik sigortasından istenemez (KTK md. 92/l). Onarılabilir hasarlarda karşı taraftan değer kaybı da istenebilir; bu süreci araç değer kaybı nasıl alınır yazımızda anlattık.

Ağır hasar kaydı aracın satışını nasıl etkiler?

Ağır hasar kaydı tek başına aracın satışını engellemez, ancak kayıt kalıcıdır ve ikinci el piyasasında aracın değerini belirgin biçimde düşürür. SBM, ağır hasarlı ve tam hasarlı araçların ayrı listelerini tutar; bu bilgiler plaka veya şasi numarasıyla yapılan hasar sorgularında görünebilir.

Ağır hasarlı bir araç onarıldıktan sonra yeniden tescil ve muayene süreçlerinden geçerek trafiğe dönebilir. Bu araçların satışında üç sonuç öne çıkar:

1. Alıcılar ve galeriler ağır hasar kaydını ciddi bir fiyat indirimi nedeni olarak görür.
2. Bazı sigorta şirketleri ağır hasar kayıtlı araçlara kasko teklifi verirken ek inceleme ister ya da kapsamı daraltabilir.
3. Hasarın gerçekte ne kadar iyi onarıldığını yalnızca kayıt göstermez; aracın bağımsız bir ekspertizden geçmesi gerekir.

Eksper raporuna itiraz edilebilir mi?

Eksper raporuna sigorta şirketi de sigortalı veya hak sahibi de itiraz edebilir; itiraz üzerine eksperin vereceği nihai karar esas alınır. Nihai rapor kesinleştikten sonra taraflardan birinin isteğiyle tek taraflı olarak değiştirilemez.

İtirazınızı güçlü kılmak için:

1. Eksper raporunun tam bir örneğini isteyin ve onarım kalemlerini tek tek inceleyin.
2. Rayiç değerin hangi kaynağa göre belirlendiğini sorun; benzer araçların tarihli ilan fiyatlarını kaydedin.
3. Aracınızın ek donanımlarını ve bakım geçmişini belgeleyin.
4. Yetkili servisten bağımsız bir onarım teklifi alın.
5. Uzlaşma sağlanamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye başvurma yolunu değerlendirin.

Hasar anında doğru belgeleri toplamak itirazı da kolaylaştırır; ilk adımları hasar anında ne yapmalı rehberimizde sıraladık.

Pert kararı kasko hasarsızlık indirimini etkiler mi?

Kendi kaskonuzdan pert tazminatı alırsanız bu, tazminat ödenen bir hasar sayılır ve hasarsızlık indiriminiz yenilemede düşer. Ancak pert olan araç zaten poliçeden çıkar; indirim kaybı asıl olarak yeni aracınız için yaptıracağınız kaskoda karşınıza çıkar.

Pert hasarı tamamen karşı tarafın kusurundan doğduysa ve kasko şirketiniz ödediği tutarı karşı tarafın trafik sigortasından geri alabiliyorsa, birçok şirkette indiriminiz korunur. Bunun için kusur oranının tutanak veya kolluk raporuyla belgelenmesi gerekir. Kademelerin nasıl düştüğünü ve indirimin yeni araca taşınıp taşınmadığını hasarsızlık indirimi yazımızda anlattık. Kural poliçeden poliçeye değiştiği için pert dosyası kapanmadan önce yeni araç kaskonuzda hangi kademeden başlayacağınızı sigorta şirketinize yazılı olarak sorun.

Pert araç alırken nelere dikkat etmelisiniz?

Pert kayıtlı araç almadan önce hasar geçmişini sorgulamak, bağımsız ekspertiz yaptırmak ve fiyatın kayda uygun olup olmadığını değerlendirmek gerekir. Düşük fiyat cazip görünse de gizli hasar ve sigortalanma zorlukları maliyeti artırabilir.

Pert araç alıp sonra kaskolatmayı düşünüyorsanız, teklifi satın almadan önce isteyin. Böylece aracın hangi teminatlarla ve hangi bedelle sigortalanabildiğini baştan bilirsiniz.

Pert kararı, araç sahibinin karşılaşabileceği en ağır hasar senaryosudur ve tazminatın büyüklüğü büyük ölçüde poliçeye yazılan bedelin doğruluğuna bağlıdır. Apex Sigorta Acenteliği olarak acentesi olduğumuz sigorta şirketlerinden teklif karşılaştırırken araç bedelinin güncel değerle uyumunu da kontrol ediyoruz. Aracınızın güncel değeriyle kasko teklifi alın.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Teminat, limit ve fiyatlar sigorta şirketine ve poliçe koşullarına göre değişir; güncel rakamlar için Güncel Rakamlar sayfamıza bakabilir veya uzmanımıza danışabilirsiniz.